در پی پیش بینی هواشناسی گیلان در هفته گذشته و صدور هشدار قرمز به جهت بارش برف سنگین اطلاعیه‌ای صادر کرد.

اطاعیه صادر شده به شرح زیر می‌باشد؛

آمادگی و هوشیاری در برابر بحران احتمالی، عاقلانه تر از غافلگیری در برابر بحران است بررسی اولیه آسیب شناسی عدم تحقق بارش های مورد انتظار
عوامل زیادی در عدم صحت پیش بینی های هواشناسی نقش دارند. یکی از آنها کاستی های ذاتی مدل های عددی پیش بینی وضع هواست. در این مدل ها گاهی فرض هایی در نظر گرفته می شوند که ممکن است منطبق با واقعیت نباشند. از طرفی مدل های هواشناسی گاهی قادر نیستند به طور دقیق عوامل موثر در هوای سطح زمین (مانند تاثیر عوارض و توپوگرافی محلی) را در مواجهه با سامانه های جوی را در محاسبات خود لحاظ کنند.
در فرآیند تشکیل انواع بارش در یک منطقه عوامل متعددی دست به دست هم داده تا بارش را در یک منطقه شکل دهند مانند: فرارفت دمایی مناسب، فرارفت رطوبتی مناسب، صعود دینامیکی یا واداشت کوهستان مناسب، باد و جهت باد، رطوبتی که جبهه گرم از تراز فوقانی از منطقه دیگری با خود به همراه می آورد، رطوبتی محلی و منطقه ای که جبهه سرد در یک محل آن را واداشت می دهد، دمای هوا در لایه های مختلف جو، رطوبت مناسب در تراز های مختلف جو(غالبا وجود رطوبت در تراز پایینی جو منجر به مه و ابرناکی و بارش باران می شود و رطوبت کافی در تراز های میانی جو منجر به برف می شود، البته در خصوص برف نقش دما در تشکیل برف برجسته می باشد).
بنابر این اگر هر کدام از عوامل ذکر شده کمرنگ شود تاثیر مستقیم بر صحت پیش بینی ها دارد.
استان گیلان پربارش ترین و پرمخاطره ترین استان کشور است که تقریبا همه انواع مخاطره های جوی را تجربه می کند.
این شرایط به واسطه شرایط اقلیمی پیچیده آن، شامل همجواری با کوهستان البرز و پهنه آبی دریای کاسپین و برهمکنش این مولفه های اقلیمی با توده هوای عبوری از آن، پیش بینی پذیریِ پدیده های جوی را در مقایسه با سایر مناطق کشور، دشوارتر می کند.
از طرفی پیش بینی بارش برف در گیلان به دلیل همجواری با منبع عظیم رطوبت دریای کاسپین که شرایط رطوبتی فرین را در منطقه ایجاد کرده و با تعدیل دمایی، افت دمایی لازم، برای رسیدن به آستانه شروع بارش برف و همچنین تداوم بارش برف را با کندی مواجه می سازد.
بنابراین برخلاف سایر مناطق ایران، در نواحی جلگه ای گیلان، پیش بینی برف از نظر الگوی مکانی وقوع، احتمال وقوع و ارتفاع برف یکی از پیچیده ترین مقوله هاست که حتی بروزترین مدل های پیش بینی، در بسیاری موارد نمی‌توانند برآورد دقیقی ارائه کنند.
آسیب شناسی عدم تحقق بارش حداکثری برفِ مورد انتظار در مناطق جلگه ای، در این سامانه بارشی از نظر هواشناسی، نیازمند بررسی دقیق علمی و تطابق الگوهای وقوع یافته با الگوهای پیش بابی است.
در سامانه بارشی اخیر در روز پنجشنبه که هشدار سطح قرمز صادر شد، تمامی الگوهای موجود در مدل‌های پیش‌بینی عددی شرایط دمایی و رطوبتی و … مناسب را برای بارش برف گسترده در ارتفاعات و به تدریج در جلگه نمایش می دادند. هم مدل ها و نقشه های هواشناسی، حجم بسیار بالای بارش را نشان می داد و پیش بینی ما بین 100 تا 250 میلیمتر بود، وهمزمان با این حجم بارش، وسعت و گستردگی منطقه ای زیادی را در بر داشته یعنی علاوه بر مناطق کوهستانی، مناطق جلگه ای را در بر می گرفت، واز طرفی کندی حرکت سامانه و ماندگاری آن در منطقه بسیار مشهود بوده و بازه زمانی 6 روزه چهارشنبه تا دوشنبه را نشان می داد. و طبق مشاهدات در این مدت با کاهش محسوس دما مواجه بودیم. نکته مهم اینکه در هفته گذشته نیز بارش برفِ یک تا دو متری در ارتفاعات و دامنه های استان و همچنین بارندگی و سیلابی شدن برخی رودخانه ها در رشت و خمام و منطقه پیر بازار را شاهد بودیم و احتمال بارش مجدد چنین برفی وجود داشت که می‌توانست منجر به آسیب شدیدتری گردد.
از آنجا که وظیفه ذاتی هواشناسی صدور پیش بینی ها و هشدار های هواشناسی به جهت حفظ جان و مال مردم در برابر بلایای جوی است، بنابر این آمادگی کامل در برابر بحران های احتمالی برگ برنده ای است که در تمامی دنیا مشاهده می شود و هزینه آمادگی در برابر بحران تنها ده درصد هزینه غفلت در برابر بحران می باشد. بنابراین هشدار قرمز هواشناسی مطابق با شرح وظایف سازمانی همزمان با ستاد مرکزی صادر شد.
از آنجایی که الگوهای جوی به طور شبانه روزی در اداره کل هواشناسی گیلان رصد می شوند، از اواخر وقت شنبه مدل های هواشناسی کاهش شدید رطوبت در تراز میانی جو را تا یکشنبه نمایش می داد که در بازه مذکور بارش برف در منطقه متوقف و دوباره از اواخر وقت یکشنبه با توجه به فرارفت رطوبتی در تراز میانی جو و ریزش هوای سرد، بارش برف در بعضی مناطق استان آغاز شد.‌
به‌نظر می‌رسد درگام اول تغییرات الگوهای هواشناسی از نظر شدت و جابجاییِ موقعیت توده هوای سرد نفوذ کرده به منطقه، که طی دو روز آخر با تضعیف فاحشی مواجه بود، نقش اساسی در کاهش بارش داشت.
دقیقا در زمان وقوع سرمایش کافی در منطقه، رطوبت با شرایط کاهشی مواجه بود که منجر به توقف بارش و یا کاهش آن شد.
براساس بروزرسانی الگوهای بارشی طی دو روز اخیر، مسیر عبور سامانه به گونه ای بود که هسته بارش ها به سمت دریا جابجا شد و خط ساحلی بیشترین حجم برف را در نواحی جلگه ای تجربه کرد. ( بندرآستارا 30 سانتیمترو بندر کیاشهر و روستا های همجوار 20 تا 30 سانتیمتر برف گزارش شده است)
بنابراین علت اینکه چرا درصدی از پیش بینی ها بارش برف در همه مناطق جلگه ای محقق نشده، به ماهیت و ذات و تغییرپذری الگوهای هواشناسی مربوط بوده که ممکن است در بازه های زمانی کوتاه تغییرات زیادی داشته باشد. در واقع در دنیا هیچ قطعیتی در پیش بینی جوی وجود ندارد و این گفتمان در تمام دنیا یک گفتمان احتمالاتی است و هر گونه تغییر در آن دور از انتظار نیست.
باتمام این اوصاف از سنوات گذشته تاکنون حجم عظیمی از پیش بینی ها و هشدارها توسط هواشناسی استان صادر شده که نقش بسزایی در تصمیم گیری مسئولان بالادستی و تصمیم ساز داشته است. و کاش برخی از رسانه ها و فضای مجازی قدری به خدمات هواشناسی و سپس به مسائل فنی و تخصصی هشدار صادره پرداخته و لا اقل به قسمتی از پدیده های اتفا ق افتاده از جمله برف در ارتفاعات و دامنه ها ( 100تا 200سانتیمتر ) اشاره ای داشته و اینکه حتی در برخی از مناطق جلکه ای اعم از آستارا ، تالش و خط ساحلی در منطقه آزاد ، لشت نشاء، کیاشهر تا ساحل چاف به ارتفاع 30سانتیمتر برف اتفاق افتاده و یا اگر بارش 128 میلیمتری در کیاشهر و خشکبیجار و 95 میلیمتری شهر رشت که غالبا بصورت برف و یا مخلوط برف و باران بوده که با 5/0 تا 1 درجه افت دمایی می توانست حداقل 50 درصد از بارش های مذکور به برف تبدیل شود، اشاره می
گردید. که متاسفانه با اظهار نظرهای غیر منصفانه و قضاوت غیر علمی در مورد فرآیند تخصصی پیش بینی، کلیه همکاران هواشناسی به ویژه مرکز پیش بینی استان که سرمایه های واقعی مجموعه هواشناسی در استان هستند را برای خدمات رسانی بهتر به مردم، محتاط، وسواس، بی انگیزه و دچار تشویش خواهد کرد که منجر به عدم تمرکز و دقت لازم در تشخیص سامانه های آتی می گردد. بهتر است به جای تخریب این مجموعه تخصصی و بی حاشیه به جنبه های واقعی با در نظر گرفتن محدودیت‌های موجود بپردازیم.
رسالت هواشناسی نجات جان و مال مردم است و اداره‌کل هواشناسی استان موظف است هرگونه تغییرات را درصورت مشاهده، اطلاع رسانی کند. این تغییرات می توانند در برخی سامانه های جوی روند تشدید و در برخی سامانه ها روند تضعیف داشته باشد.
هرگز این نکته را فراموش نکنیم که آمادگی در برابر بحران احتمالی، بهتر و بالاتر از غافلگیری از آن است.